Ông Erdogan đã cầm quyền được 16 năm và đa số quãng thời gian đó kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ đã tăng trưởng mạnh mẽ ở tốc độ có thể sánh ngang với Trung Quốc.
- 13-08-2018 Lo tình hình Thổ Nhĩ Kỳ, giới đầu tư đổ xô mua USD, Franc Thụy Sỹ, Yên Nhật
- 13-08-2018 Toàn cảnh cuộc khủng hoảng tài chính đang diễn ra ở Thổ Nhĩ Kỳ
- 13-08-2018 Giải mã sự kiện địa chính trị đang khiến các nhà đầu tư quốc tế lo lắng trong...
Triển vọng nền kinh tế cũng như đồng nội tệ lira của Thổ Nhĩ Kỳ đã bị xói mòn mạnh đến nỗi các trader và ngân hàng đang bắt đầu nói đến chuyện sơn hà này cần phải nhận cứu trợ của Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF). Thậm chí một số người còn lo ngại rằng Tổng thống Recep Tayyip Erdogan – người đang có thái độ bất cộng tác với Mỹ và các chủ nợ - sẽ ứng dụng các biện pháp kiểm soát vốn như biện pháp chung cục để ngăn trở lãi suất tăng và từ đó chặn đứng đà lao dốc của đồng lira.
Không chỉ có vậy, cho đến nay ông Erdogan vẫn thất bại trong việc trấn an nhà đầu tư – những người lo ngại rằng những ý kiến điều hành kinh tế sai lầm của ông sẽ đấu khiến tình hình trở nên tồi hơn. Và cuối tuần trước Tổng thống Mỹ Donald Trump đã "đổ thêm dầu vào lửa" khi tăng gấp đôi thuế đánh vào sắt và thép nhập khẩu từ Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời đe dọa sẽ tăng thêm các biện pháp trừng phạt kinh tế vì những bất đồng liên quan đến vụ bắt giữ mục sư người Mỹ và những cáo buộc liên quan đến khủng bố.
Trước khi tình hình trở thành nóng bỏng như hiện giờ thì Thổ Nhĩ Kỳ vẫn đang là 1 trong những thị trường mới nổi hấp dẫn nhất thế giới. Điều gì đã xảy ra?
1. Kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ gặp phải rắc rối gì?
Ông Erdogan đã cầm quyền được 16 năm và phần lớn quãng thời kì đó kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ đã tăng trưởng mạnh mẽ ở tốc độ có thể sánh ngang với Trung Quốc. Tuy nhiên, không giống như nền kinh tế lớn thứ hai thế giới là cường quốc xuất khẩu và có thặng dư thương nghiệp khổng lồ, Thổ Nhĩ Kỳ là một trong những nước có thêm hụt lớn nhất thế giới vì tăng trưởng kinh tế được tài trợ bởi nợ nước ngoài.
Quãng thời kì trước tình hình vẫn tốt đẹp bởi các NHTW trên toàn thế giới chuẩn y các chính sách nới lỏng tiền tệ bơm mạnh tiền vào thị trường để kích thích tăng trưởng và vực dậy sau khủng hoảng tài chính. Tuy nhiên, điều đó đã chấm dứt trong bối cảnh mặt bằng lãi suất tăng lên và các nhà đầu tư ào ạt rút tiền khỏi các thị trường mới nổi để đem về các nền kinh tế phát triển là những nơi có lợi suất cao hơn.
Thổ Nhĩ Kỳ đã "chôn vùi" hàng chục tỷ USD tiền vay nợ nước ngoài vào các công trình xây dựng và những trọng điểm thương nghiệp – những thứ đã giúp nền kinh tế bùng nổ trong ngắn hạn mà không giúp ích nhiều cho việc nâng cao năng suất. Kết quả là tăng trưởng dài hạn và đời sống của người dân không hề được cải thiện.
2. Tình trạng hiện tại của Thổ Nhĩ Kỳ như thế nào?
Khá tệ. Lạm phát đã tăng lên trên 15% - cao hơn gấp 3 so với mục tiêu của NHTW Thổ Nhĩ Kỳ. Lợi suất một số loại trái phiếu do Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ phát hành đang ở mức cao kỷ lục và đồng lira thì lao dốc không phanh.
tuốt tuột những yếu tố này không chỉ tác động tiêu cực đến người tiêu dùng mà còn khiến các doanh nghiệp bị đẩy đến bờ vực vỡ nợ. Các công ty đã vay nợ nước ngoài quá nhiều giờ đây gặp phải gánh nặng rất lớn khi mà đồng lira sụt giảm mạnh và uổng đi vay gia tăng đáng kể.
Thay vì giảm nợ công và tăng lãi suất để hạ nhiệt nền kinh tế, ông Erdogan lại muốn nối duy trì "bữa tiệc" lãi suất thấp để tài trợ cho nhiều dự án hơn nữa.
3. Tại sao trái khoán Thổ Nhĩ Kỳ lao dốc?
Thổ Nhĩ Kỳ đã vượt qua cả Argentina để trở nên nơi tối. < sáng dạ nhất đối với các nhà đầu tư trái khoán chính phủ. Lợi suất của trái khoán 10 năm tăng lên mức cao kỷ lục, hơn 20% mà một trong những lý do dẫn đến tình trạng này là vì các nhà đầu tư cảm thấy sợ hãi.
Thâm hụt cán cân vãng lai ước lượng lên đến hơn 6% GDP trong năm nay – thuộc loại cao nhất trong nhóm thị trường mới nổi – khiến Thổ Nhĩ Kỳ phải tức thì lôi cuốn nguồn vốn nước ngoài. Ngoài ra, nước này cũng phải kìm giữ lạm phát để trấn an các nhà đầu tư trong bối cảnh tăng trưởng GDP giảm mạnh. dù rằng NHTW Thổ Nhĩ Kỳ đã tăng lãi suất cơ bản thêm 500 điểm cơ bản kể từ tháng 4 đến nay, chừng đó vẫn chưa đủ để kiểm soát lạm phát.
4. vì sao đồng lira lại yếu đến vậy?
Đồng lira vốn đã suy yếu sau khi cuộc đảo chính chống lại ông Erdogan năm 2016 thất bại và gây ra khủng hoảng chính trị. bít tất tay giữa Thổ Nhĩ Kỳ với châu Âu và Mỹ leo thang cũng là căn nguyên. Tuy nhiên, lý do mới nhất là Chính phủ đương chức đeo đuổi mô hình tăng trưởng bằng mọi giá và dẫn đến hệ quả lạm phát tăng cao. Trong khi đó đối với Thổ Nhĩ Kỳ thì tăng trưởng tăng đồng nghĩa với nợ tăng.
Đà lao dốc của đồng lira gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng bởi kể cả hoạt động xuất khẩu của Thổ Nhĩ Kỳ cũng bị phụ thuộc nặng nề vào các mặt hàng nhập cảng (ví dụ năng lượng) và các doanh nghiệp nước này đang có khoản nợ bằng đồng ngoại tệ trị giá hơn 210 tỷ USD.
5. vì sao lạm phát của Thổ Nhĩ Kỳ lại cao?
Hiện lạm phát ở mức 15,85% và ở ngoài tầm kiểm soát vì đồng lira lao dốc càng khiến tổn phí nhập khẩu tăng cao. hồ hết các NHTW khác sẽ giải quyết vấn đề này bằng cách tăng lãi suất trước khi đồng nội tệ bắt đầu giảm giá. Tuy nhiên, các nhà đầu tư cho rằng "cánh tay" của NHTW Thổ Nhĩ Kỳ đang bị "chói trặt" bởi Tổng thống Erdogran – người bấy lâu vẫn phản đối tăng tổn phí đi vay và có quan điểm biệt lập về căn do gây lạm phát. Điều này có tức thị khi NHTW Thổ Nhĩ Kỳ được phép hành động thì nền kinh tế đã chịu nhiều tổn thất.
6. Chính xác thì ý kiến kinh tế của ông Erdogan là như thế nào?
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ tin vào những điều trái ngược với các cuốn sách giáo khoa kinh tế: bản chất thì lãi suất cao sẽ gây ra lạm phát. thành thử ông nhiều lần kêu gọi duy trì mức lãi suất trong khi Hầu hết các nhà kinh tế học tin vào điều trái lại. Ông cũng quy chụp tổn phí tài chính cao hơn đồng nghĩa với "mưu mô bội phản" và cho rằng đang có 1 nhóm các nhà đầu cơ vận động chuồng chồ để tăng lãi suất nhằm kiếm lợi suất cao và lạm dụng Thổ Nhĩ Kỳ.
Đối với Erdogan, đây không chỉ là luận điểm kinh tế mà còn là 1 phần trong chiến dịch giành lấy sự kề của cử tri. Thành công chính thi bang lai xe a1 trị của ông được xây dựng phần nhiều trên những lời hứa (một số đã trở thành hiện thực) về những lợi. kinh tế mà tầng lớp trung lưu sẽ được hưởng, dùng các siêu dự án để tạo ra việc làm và tạo lập hình ảnh 1 Thổ Nhĩ Kỳ thịnh vượng.
Công thức này cũng được dùng để tuyên truyền cuộc đảo chính cách đây 2 năm là duyên cớ gây nên khủng hoảng kinh tế. Các biện pháp kích thích – trong đó có tăng cường cho vay – đã giúp kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ tăng trưởng 7,4% trong quý I.
7. Thổ Nhĩ Kỳ có cần cứu trợ từ IMF?
Nhờ đến IMF sẽ là một "liều thuốc đắng khó nuốt" đối với Tổng thống Erdogan – người luôn tự hào đã giúp Thổ Nhĩ Kỳ xóa sạch nợ và tuyên bố chung cuộc thì tổ quốc đã đạt được độc lập về kinh tế. Tuy nhiên, thực tế là tổ quốc này đang phụ thuộc vào thế giới bên ngoài hơn bao giờ hết. Nếu các nhà băng nước ngoài ngừng đảo nợ cho các nhà băng và doanh nghiệp của Thổ Nhĩ Kỳ, thảy nền kinh tế có thể rơi vào trạng thái "hạ cánh cứng".
Nếu điều đó xảy ra, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ phải gõ cửa cầu cứu IMF.
8. Các biện pháp kiểm soát vốn là gì?
Có rất nhiều dạng nhưng nhìn chung thì các biện pháp kiểm soát vốn được 1 Chính phủ hoặc NHTW vận dụng để hạn chế dòng chảy (cả vào và ra) của các đồng ngoại tệ. Trong trường hợp của Thổ Nhĩ Kỳ, có thể là hạn chế các doanh nghiệp và cá nhân chủ nghĩa đổi tiền sang ngoại tệ với hi vọng có thể ngăn đồng lira giảm giá và hạn chế rút tiền khỏi hệ thống nhà băng.
Kể từ năm 2008, Hy Lạp, đảo Síp và Iceland đã ứng dụng các biện pháp kiểm soát vốn na ná để đối mặt với khủng hoảng tài chính.
Thu Hương
Theo Trí thức trẻ/Bloomberg
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét