Bài hát do Phú Quang phổ nhạc năm 1986, dựa lời thơ Phan Vũ. Nhạc sĩ kể khi vào Sài Gòn sống được nửa năm, ông nhớ Hà Nội. Trong buổi trà chiều, Phan Vũ đọc cho ông nghe bài thơ Em ơi, Hà Nội phố - trường ca dài 443 câu thơ, chia làm 24 khổ. Nghe xong, Phú Quang xúc động và nói với Phan Vũ vững chắc có một bài hát hay.
"Vẫn biết một bài ca có đáng là bao để trả món nợ ra đi, nhưng khi bài ca được viết ra, tôi đã giải thoát dù chỉ phần nào. Và dẫu chỉ là ít ỏi thì tôi cũng đã xây dựng được chút gì cho kỷ niệm về Hà Nội, nơi chứng kiến bao buồn vui của tôi trong suốt nửa thế cuộc", nhạc sĩ bày tỏ. Ông đã chọn 21 câu thơ tinh khiết tác của Phan Vũ, phối hợp xúc cảm của mình làm nên Em ơi, Hà Nội phố .
|
|
Nhạc sĩ Phú Quang. |
Những câu thi phú Quang chọn phổ nhạc gắn với hình ảnh đặc trưng của Hà Nội mà hễ mở lời, dễ dẫn dụ người nghe đồng cảm. Phú Quang rời Hà Nội năm 37 tuổi để tìm điều mới lạ cũng như muốn giã biệt vài thứ phiền muộn. Ở Sài Gòn được ba tháng, ông khao khát trở về. Thế nhưng, phải 25 năm sau, ông mới quay lại Hà Nội. "Hà Nội có thể không sang trọng bằng khách sạn nào đó, không hoành tráng như thủ đô nào đó. Tôi yêu Hà Nội, tình cực đoan đến nỗi khi nhìn chiếc lá, trong phút ngông cuồng tôi đã nghĩ lá ở Hà Nội xanh hơn nơi khác", Phú Quang xăm.
Em ơi Hà Nội phố
Ta còn em mùi hoàng lan
Ta còn em mùi hoa sữa
Con đường vắng rì rào cơn mưa nhỏ
Ai đó chờ ai tóc xõa vai mềm
Lời ca đầy dịu dàng mở ra thứ xúc cảm lãng mạn, tình tứ. Nhân vật chính là "em" - Hà Nội - được gọi thân mật. Hà Nội tựa như nhân tình, bạn tri kỷ níu chân Phú Quang. Hà Nội mơ màng và mỏng manh, thanh lịch. Hoàng lan, hoa sữa tồn tại như thực thể có hồn, phảng phất mùi hương rồi ăn sâu vào tiềm thức. Lối đi xưa bảng lảng bóng một người con gái.
Ta còn em cây bàng mồ côi mùa đông
Ta còn em nóc phố mồ côi mùa đông
Mảnh trăng mồ côi mùa đông
Mùa đông năm ấy tiếng dương cầm trong căn nhà đổ
Tan lễ chiều sao còn vọng tiếng chuông ngân
Mùa đông năm 1972, Hà Nội tóc tang bởi trận dội bom của quân đội Mỹ. Nỗi mất mát đóng hình trong Em ơi, Hà Nội phố . Con chữ mộc mạc khắc sâu cảnh phố phường trơ trụi, ký ức đau thương. Hà Nội thêm đơn chiếc, trống trải giữa trời đông rét buốt. Sự sống thưa thớt, bám trụ trên nền đất hoang tàn. Tiếng dương cầm như mới dứt, gây thổn thức khôn xiết. Hình ảnh chuyển hóa từ kỷ niệm của nhà thơ Phan Vũ với cô gái tên Trịnh Thị Nhàn - người ông thầm thương. Nhà Nhàn ở phố Chân Cầm. Phan Vũ si mê khúc dương cầm réo rắt và dành sự cảm mến cho cô.
|
|
Ga Hàng Cỏ (Hà Nội) tan hoang sau trận ném thi bang lai a1 bom năm 1972. |
Em ơi, Hà Nội phố không chỉ là lời nỉ non tự tình mà ẩn sâu nỗi xót xa. Phan Vũ san sớt: "mức 'ta còn em' trong từng đoạn là những hoài niệm thương tình của tôi về Hà Nội mà đôi lần khi cần tợ, an ủi, tôi lại tìm về".
Ta còn em một màu xanh thời kì
Một chiều phai tóc em bay
Chợt nhòa chợt hiện
Người nghệ sĩ lang thang hoài trên phố
Bỗng thấy mình chẳng nhớ nổi một con đường
Ta còn em hàng phố cũ rêu phong
Và từng mái ngói xô nghiêng
Nao nao kỷ niệm
Chiều Hồ Tây lao xao hoài con sóng
Chợt hoàng hôn về tự bao giờ
Vẫn còn đó Hà Nội của những hoài bão, ước mơ và hy vọng. Thế nhưng, nghệ sĩ không thể trốn tránh nỗi bơ vơ, phút động lòng. Hình ảnh thiếu nữ ẩn hiện trong Em ơi Hà Nội phố , không rõ bóng hình, không dòng địa chỉ. Họ chợt hiện rồi chợt tan tạo cảm giác mơ, đủ khiến kẻ si tình vương vít, quyến luyến. Độc bước trên con phố dài không dấu chân, kẻ sĩ hoài nhớ dãy nhà cổ thanh vắng, vẻ trầm mặc của 36 phố xá, ánh hoàng hôn buông trên sóng nước Hồ Tây.
* Phú Quang hát "Em ơi, Hà Nội phố"
Em ơi Hà Nội phố hòa trộn giữa văn học và hội họa. Ngôn từ chất đầy những hình khối, màu sắc tựa bức tranh. Những đường cọ chỉ chấm phá đôi nét mờ nhòa, tạo không gian lắng đọng cho người thưởng thức. Em ơi, Hà Nội phố đồng điệu xúc cảm của cặp nghệ sĩ Phan Vũ - Phú Quang, miêu tả tình mãnh liệt và thành tâm.
Phan Vũ viết Em ơi, Hà Nội phố trong căn gác số 4 Hàng Bún ngay sau trận trút bom. bây giờ, tuổi ngoài 90, ông khao khát một lần trở lại Hà Nội, nơi có hương hoàng lan, hoa sữa và kỷ niệm về phụ nữ đẹp. Còn Phú Quang: "mỗi khi lòng tả tơi, tôi hấp tấp trở về".
Trọng Trường
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét